Ahmet YETİM

Ahmet YETİM

YEŞİLKARTLILARIN ÖDEDİĞİ KATILIM PAYININ İADESİ

21.01.2012 tarihli ve 28180 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 1 inci maddesinde aynen “25/3/2010 tarihli ve 27532 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin 3.2. numaralı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(4) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri gereği genel sağlık sigortalısı sayılanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ödemiş oldukları katılım payları, talepleri halinde, 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine göre kendilerine geri ödenir.” şeklinde hüküm bulunmaktadır.

5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri ise aynen “………………..c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayılmayanlardan;
1) Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar,
2) Vatansızlar ve sığınmacılar,
3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler, ………” şeklindedir.
3294 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 77 inci maddesi ile yapılan değişiklikle aynen “ ……. Ancak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar, takip eden yılda Hazine tarafından Fona geri ödenir.” hükmü eklenmiştir.

Dolayısıyla 01.01.2012 tarihinden önce yeşilkartı olanlardan yeşilkartının vize tarihi gelip de gelir testine tabi tutulanlar ile bu tarihten sonra ilk defa gelir testine tabi tutulanlardan aylık geliri 295,5 TL’nin altında olanlar, vatansız ve sığınmacılar ve 2022 sayılı yasaya göre aylık alanlar ile bunların geçindirmekle yükümlü oldukları kişilerin ödedikleri katılım payları talep etmeleri halinde 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine göre kendilerine geri ödenecektir.

SORULAR VE CEVAPLAR

Soru-1)Bir okurumuz bize şu soruyu yöneltmiş; merhabalar sayın müdürüm yazılarınızı smmm sitesinden takip etmekteyim ve bir sorum olacaktı yardımcı olursanız sevinirim , şimdi ben smmm stajı başlattım 30 yaşındayım son bir yılda sigorta primim yoktur. sgk girişi yaptım 12.ayda. işkura kaydım vardı. şu anda yaşım büyük de olsa 6 ay teşvik verdi. Bir de lisans mezunuyum bundan dolayı da 24 ay vermesi gerekiyor. ancak ben işe başlamamı muhasebe ve vergi uygulamaları meslek elemanı olarak giriş yaptım. lisans alanında da diplomamda işletme yazıyor. şimdi benim 24 ay daha teşvik almam için sisteme üniversite mezunu bilgilerimi giriyorum ancak sistemde muhasebe vergi uygulamaları diye bir şey yok. işletmeci olarak var. diplomamda işletme diye yazıyor. sistemde işletmeciyi seçsem bir sorun çıkar mı o şekilde olursa 24 ay daha teşvik verecek. Ya da ne yapmam lazım bunun için. tşk ederim

Cevap-1)Bilindiği üzere 6111 sayılı kanunun 74 üncü maddesi ile 4447 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi ve aynı maddenin beşinci fıkrası ile geçici 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi ve aynı maddenin beşinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve Kanuna geçici 10 uncu madde eklenmiştir.
Buna göre “ 31/12/2015 tarihine kadar işe alınan her bir sigortalı için geçerli olmak üzere, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren özel sektör işverenlerince işe alınan ve fiilen çalıştırılanların; işe alındıkları tarihten önceki altı aya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olmaları, aynı döneme ilişkin işe alındıkları işyerinden bildirilen prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olmaları ve bu maddede belirtilen diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinde sayılan ve 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarı, işe alındıkları tarihten itibaren İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.
Bu maddede belirtilen destek unsuru;
a) 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkekler ile 18 yaşından büyük kadınlardan;
1) Mesleki yeterlik belgesi sahipleri için kırksekiz ay süreyle,
2) Mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yüksek öğretimi veya Türkiye İş Kurumunca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirenler için otuzaltı ay süreyle,
3) (1) ve (2) numaralı alt bentlerde sayılan belge ve niteliklere sahip olmayanlar için yirmidört ay süreyle,
b) 29 yaşından büyük erkeklerden (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde sayılan belge ve niteliklere sahip olanlar için yirmidört ay süreyle,
c) (a) ve (b) bentleri kapsamına girenlerin Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işsizler arasından işe alınmaları halinde ilave olarak altı ay süreyle,………..uygulanır.”şeklinde hüküm konulmuştur. Dolayısıyla yüksek öğretim mezunu olduğunuz için 24 ay, İş-Kur’a kayıtlı olduğunuz içinde ilave 6 ay olmak üzere toplam 30 ay teşvikten faydalanabilirsiniz. İşletmeciyi seçebilirsiniz sorun almaz.
Soru-2)Nazan BAYÜLKEN isimli okurumuzun bize yönelttiği soru şu şekilde; emekli öğretmenim. dulum. tek maaşlıyım. babam ssk emeklisi vefat etti. bana maaş bağlanmadığını biliyorum. anlayamadığım hepsini devlet ödemiyor mu? bu konuyu araştırmak istiyorum. nereden hangi kanun kitaplarından faydalanabilirim. aydınlatmanızı rica ederim. haksızlık olmuyor mu? teşekkürler
Cevap-2)5510 sayılı yasanın “Ölüm Aylığının Hak Sahiplerine Paylaştırılması” başlıklı 34 üncü maddesinde “ Ölen sigortalının 33 üncü madde hükümlerine göre hesaplanacak aylığının;……..b) (Değişik: 17/4/2008-5754/21 md.) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;
1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,
2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,
3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,
her birine % 25'i,…….oranında aylık bağlanır.” şeklinde hüküm bulunmaktadır.
Dolayısıyla ölüm aylığına hak kazanma şartları yönünden çocuklar için ortak koşul 5510 sayılı Kanun veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olunmasıdır. Bununla birlikte kız çocuklar için özel şartlar; yaşları ne olursa olsun evli olmaması, evli olmakla birlikte sonradan boşanması veya dul kalmasıdır. Daha detaylı bilgi sahibi olmak için 5510 sayılı Kanun ile Kurumumuzun internet sitesinde yayınlanan tahsis ile ilgili genelgelerden yararlanabilirsiniz.

Soru-3)Nuri ASLAN isimli bir okurumuzun sorusu şu şekilde; ben 02.01.1956 doğumluyum. İlk kez 01.04.1983 tarihinde sigortalı oldum 872 gün sigortam var. Askere sigortalı olmadan önce gittim 20 ay askerdim. Ne zaman emekli olabilirim.

Cevap-3)Okurumuzun verdiği bilgilere göre askerliğini borçlansa 1.472 gün prim ödeme gün sayısı olmaktadır. Askerden önce sigortalı olmadığı için askerlik borçlanması yaptığı 20 ay kadar ilk sigortalılık tarihi geriye gidecek ve 01.08.1981 olacaktır. Bu bilgilere göre okurumuzun SSK kapsamında emeklilik şartları; 46 yaş, 25 yıl sigortalılık süresi ve 5075 prim ödeme gün sayısı üzerinden olacaktır. Dolayısıyla yaşınız ve sigortalılık süreniz dolmasına rağmen prim ödeme gün sayınız 3.603 gün eksiktir. Bu nedenle bu kadar daha çalışmanız yani 4/a kapsamında sigortalı olmanız gerekmektedir. Bununla birlikte şayet prim ödeme gün sayınızı 3.600 güne tamamlarsanız ve ondan sonra çalışmazsanız 30.12.2017 tarihinde de yaştan kısmi emekli olabilirsiniz.

Soru-4)Özcan BİBER isimli bir okurumuzun iş kazası ile ilgili sorusu şu şekilde; bir işçi akşam, iş bitiminde işçi servisi olmadan kendi imkanları ile eve giderken ayağını kırmış, iş kazası sayılırmı, Bilgi verirseniz şimdiden teşekkür ederim.
Cevap-4)İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça arızaya uğratan olay şeklinde tanımlanmaktadır. Yani bir olayın iş kazası olabilmesi için kazanın kanunda belirtilen hal ve durumlardan birisi şeklinde gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu hal ve durumlar şunlardır;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen olaylardır. Sizin sorunuzda belirttiğiniz olay kanunda yeralan ve yukarıda sayılan hal ve durumlardan hiç birine girmediği için iş kazası olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Köşemde bulunan e-mail adresim aracılığı ile bana sosyal güvenlikle ilgili soru(ne zaman emekli olurum, askerlik ve doğum borçlanması, yurt dışı hizmet borçlanması, hizmet birleştirme v.s.)ve sorunlarınızı iletebilirsiniz. Bu sorularınızı izleyen haftalardaki yazılarımda cevaplayacağım.

Herkesin sosyal güvenliğinin olduğu bir dünya dileği ile……

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz