Avukat Gülsen Tutoğlu

Avukat Gülsen Tutoğlu

SORUŞTURMA NEDİR  VE  NASIL YAPILIR?

Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden, iddianame denilen yazılı belgenin kabulüne kadar geçen evre soruşturma evresi olarak adlandırılmaktadır. Bu evre, aslında  bir suç işlendiğine dair bildirim alan Cumhuriyet Savcısı’nın yargılamaya değer bir şüphenin var olup olmadığını kontrol ettiği varsa delilleri topladığı sürecin bütünüdür. Burada , söz konusu süreç bir suçun işlendiğine ilişkin olarak bir şüphenin var olmasıyla başlamaktadır. Bu şüphenin araştırılması ile ilgili olarak; Cumhuriyet Savcısı, bizzat veya emrindeki polis ve jandarma görevlileri aracılığıyla soruşturmayı yürüterek tüm delillerin toplanmasını (suç aleti, kayıtlar, raporlar, müşteki, şüpheli ve tanık ifadeleri gibi) sağlar. Delilleri toplama işi,  Cumhuriyet Savcısı’nın talimatıyla polis ve jandarma görevlileri tarafından yerine getirilmektedir. Savcılık, soruşturma aşamasında yakalama, el koyma, gözaltı kararı, iletişimin dinlenmesi gibi her türlü koruma tedbirine başvurabilir bu süreçte başvurabilir. Soruşturma safhasındaki bu işlemler kural olarak gizli ve  yazılı bir şekilde yapılmaktadır. Söz konusu sürece örnek vermek gerekirse; başınıza gelen suç teşkil eden bir olayla gerekli yerlere müracaat ederek söz konusu suçu işleyen kişi hakkında suç duyurusunda bulunduğunuzda şikayetçi olduğunuz bu durumla ilgili olarak Cumhuriyet Savcısı, soruşturma yaparak kamu davası açmaya gerek olup olmadığını araştıracaktır.

“Şüphe” üzerine başlayan bu soruşturmanın amacı aslında bu şüpheyi aydınlatarak, kamu davasının açılmasına gerek olup olmadığını saptamaktır. Soruşturma safhası olan bu süreçte,  suç şüphesi altında olan kişinin aleyhine ve lehine olan hususlar bir bütün olarak değerlendirilerek gerçeğe ulaşılmaya çalışılacaktır. Hukuk sistemimizde ceza davalarını açma yetkisi Cumhuriyet Savcılarına verildiği için kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet Savcısı tarafından yerine getirilmektedir. Yani; ceza hukukunda siz , gerekli yerlere şikayetinizi yaptığınız takdirde suç duyurusunda bulunmuş olmaktasınız. Ayrıca ; bir suçun takibinin şikayete bağlı olduğu açıkça kanunda yazılı olmadıkça, o suç savcılık tarafından resen araştırılıp soruşturulmaktadır. Örneğin; Kasten adam öldürme ve Kasten yaralama suçları ile ilgili sizin herhangi bir yere şikayetiniz olmasa bile Cumhuriyet Savcısı böyle bir suçun işlenmiş olabileceği yönünde bir izlenimi olursa olayı re’sen araştırmaya başlayacaktır. Takibi, sizin şikayet etmeniz ile yapılan suçlarda ise; şikayetçi olduğunuz olayla ilgili olarak kamu davası açma noktasındaki takdir hakkı Cumhuriyet Savcısındadır. Berlirtmek gerekir ki;  kişi hakkında  kamu davasının açılması, kendisinin mutlaka suçu işlediği anlamına gelmemektedir. Dava açılan bu  süreçte de yine; şüphe aydınlatılmaya çalışılmakta olup, kişinin suçluluğunu gösteren bütün suç unsurlarının ispat edilmesi gerekmektedir.

Soruşturma safhasının sonunda ortaya hangi kararların çıkacağına değinecek olursak; öncelikle Cumhuriyet Savcısı, söz konusu  suçun işlendiğine dair yeterli şüphe sebeplerinin varlığının olduğu yönünde kanaate ulaştığı takdirde ; şüpheli kişi hakkında iddianame denilen evrağı düzenleyerek bir ceza davası açar. Bu safhadan sonra iddianame, suçun özelliğine göre değişecek şekilde görevli ve yetkili mahkemeye sunulur. İddianame, mahkeme tarafından  kabul edildikten sonra ise kovuşturma denilen bir diğer yargılama aşamasına geçilecektir. Mahkeme bu süreçte  böyle bir olayın olup olmadığını yani maddi gerçeğin var olup olmadığını resen araştırarak, sanığın suçlu olup olmadığını  hukuka uygun delillerle takdir etmektedir. Mahkeme sürecinde sanık olarak nitelendirilen kişinin suçu işlediğine dair akla ve mantığa uygun gerekçelere dayanan her türlü şüphe aydınlatıldığı takdirde ancak mahkûmiyetine ilişkin karar verilebilecektir. Şayet; Savcılığa ulaşan ihbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması halinde ise soruşturmanın başlatılmamasına yönelik olarak  ‘’Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar’’ gündeme gelecektir. 

Soruşturma sonucunda ortaya çıkan bir diğer kararda  ‘’Kovuşturmaya  yer olmadığına dair karar’’dır. Bu kararın bir diğer anlamı takipsizlik kararı olup; Cumhuriyet Savcısı tarafından yürütülen soruşturma neticesinde şüpheli kişi hakkında yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmaması nedeniyle ceza mahkemesinde kamu davası açılmasına gerek olmaması anlamına gelmektedir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair bu karar ya da diğer adıyla takipsizlik kararı , soruşturmayı sona erdiren bir karardır. Soruşturma süresinin ne kadar süreceği ise somut her olayın özelliğine göre değişmektedir. Yani; işlendiği iddia edilen suçla ilgili olarak delillerin toplanması, gerekiyorsa keşif yapılması, ifade alma ve bilirkişi incelemesi gibi işlemlere bağlı olarak sürecin süresi de değişmektedir.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz