Ahmet YETİM

Ahmet YETİM

KAYITDIŞILIK AZALIYOR

Gaziantep Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü olarak ilimizde üzerinde durduğumuz en önemli konulardan birisi de kayıtdışı istihdam yani kaçak işçi çalıştırma olgusudur. Kayıtdışılıkla mücadele konusunda elimizde bulunan çeşitli enstrümanlardan birisi de kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgilerdir. İlimizde kayıtdışı istihdamla mücadele servisimize kamu kurum ve kuruluşlarından gelen listelerin(bankalar hariç)sorgulanması sonucu 2011 yılında elde edilen sonuçlar aşağıda tablo halinde belirtilmiştir.

2011 yılı

Sorgulama yapılan kişi sayısı

Sorgulama yapılan işyeri sayısı

Kayıt dışı olduğu tespit edilen sigortalı sayısı

Kayıt dışı olduğu tespit edilen SGDP’ye tabi kişi sayısı

Kayıt dışı olduğu tespit edilen işyeri sayısı

Uygulanan idari para cezası(TL)

SSK’lı(4/a’lı)

Bağ-Kur’lu(4/b’li)

Ocak

10.245

1.498

216

204

29

17

371.169

Şubat

6.279

1.473

152

88

18

1

243.729

Mart

7.884

1.385

112

132

30

25

219.834

Nisan

9.030

2.656

78

122

10

38

184.788

Mayıs

8.648

1.415

62

92

10

21

130.626

Haziran

9.633

5.105

76

147

36

596

1.067.316

Temmuz

8.195

5.366

94

132

38

400

786.942

Ağustos

5.011

588

55

51

0

0

87.615

Eylül

12.440

3.213

55

33

5

2

89.208

Ekim

10.717

1.148

61

41

6

3

101.952

Kasım

12.860

2.146

32

34

8

6

60.528

Aralık

10.719

1.641

51

198

13

25

121.068

TOPLAM

111.661

27.634

1.044

1.274

203

1.134

3.464.775

Bu tablodan 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında Kayıtdışı istihdamla mücadele servisimize kamu kurum ve kuruluşlarından (bankalar hariç) 111.661 kişinin bilgileri gelmiş ve bu bilgilerin yapılan sorgulaması sonucunda 4/a’lı, 4/b’li ve sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan (emekli) kişiler olmak üzere toplam 2.521 kişinin kayıtdışı çalıştırıldığı tespit edilerek bu kişiler sosyal güvenlik kapsamına alınmıştır. Keza aynı dönemde 27.634 işyeri sorgulanmış ve 1.134 işyerinin İl Müdürlüğümüze bildirilmediği tespit edilmiştir. Yapılan bu tespitler sonucunda ilgililere 3.464.775 TL tutarında idari para cezası uygulanmıştır.

İl Müdürlüğümüze tüm kamu kurum ve kuruluşlarından çok sayıda bilgi akışı olmaktadır. Özellikle kayıtlı sektörlerde faaliyet gösteren işverenlerimizin bu konuda daha duyarlı olmaları gerekmektedir. Zira bu kurumlardan alınan bilgi ve belgelere istinaden kayıtlı sektörlerde(sürücü kursları, özel okullar, dershaneler, hastane ve tıp merkezleri, özel güvenlik firmaları, gıda üretimi yapan işyerleri v.s.)çok sayıda işyeri ve sigortalı tescili yapılmış olup bunun sonucunda çok ağır idari para cezaları uygulanmıştır. Görüldüğü gibi Kurumumuz herhangi bir denetim, inceleme veya araştırma yapmadan kendisine gelen bilgileri kullanarak çok sayıda sigortalı ve işyerini kayıt altına almıştır.

            Hemen bu noktada 2011 yılı Ekim ayı resmi istatistiklerimize göre ilimizde 199.331 SSK’lı, 59.873 Bağ-Kur’lu ve 39.430 Memur olmak üzere sosyal güvenlik kapsamında aktif çalışan kişi sayısının 298.634 olduğunu belirtelim. Yine bu ayda SSK’dan 65.907, Bağ-Kur’dan 42.778 ve Emekli Sandığından 18.176 kişi olmak üzere toplam 126.861 kişinin sosyal güvenlik kapsamında aylık aldığı görülmektedir. Dolayısıyla 2011/Ekim ayında aktif çalışanların emeklilere oranı olan aktif/pasif dengemiz 2,35 olmuştur. Bununla birlikte sadece SSK’lılar yani 4/a’lılar açısından aktif/pasif dengesine baktığımızda yani SSK’lı çalışanların SSK’dan emekli olanlara oranına baktığımızda bu dengenin 3,02 olduğu görülecektir.

            Yukarıdaki paragrafta belirttiğimiz rakamları Türkiye geneli için değerlendirdiğimizde ülkemizde 2011 yılı Ekim ayında 11.502.092 SSK’lı, 3.300.589 Bağ-Kur’lu ve 2.543.634 Memur olmak üzere sosyal güvenlik kapsamında aktif çalışan kişi sayısının 17.346.315 olduğu görülecektir. Keza bu ayda SSK’dan 5.754.418, Bağ-Kur’dan 2.362.910 ve Emekli Sandığından 1.855.232 kişi olmak üzere toplam 9.972.560 kişi sosyal güvenlik kapsamında aylık almaktadır. Dolayısıyla ülkemizde 2011/Ekim ayında aktif çalışanların emeklilere oranı olan aktif/pasif dengesi 1,74 olarak gerçekleşmiştir. Yine sadece SSK’lılar yani 4/a’lılar açısından ülkemizin aktif/pasif dengesine baktığımızda yani ülkemizdeki SSK’lı çalışanların SSK’dan emekli olanlara oranına baktığımızda bu dengenin 1,99 olduğu görülmektedir.(Bu rakamlar SGK resmi istatistiklerinden alınmıştır.)

 Bu rakamlar doğrultusunda ilimizin aktif/pasif dengesinin ülkemizin aktif/pasif dengesinden çok çok iyi olduğunu söyleyebiliriz.

SAĞLIK PROVİZYON AKTİVASYON SİSTEMİ (SPAS)

11.02.2012 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının resmi internet sitesinde yayınlanan bir duyuru ile 5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı sayılan kimseler ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tabi olduğu kapsam türlerine göre farklı programlar üzerinden aktivasyon işlemleri yapılmakta iken bu işlemlerde kullanılan aktivasyon veri tabanları Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) programında birleştirilmiş ve tüm genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık aktivasyon provizyon işlemlerinin tek bir program üzerinden otomatik olarak yürütülmesi sağlanmış ve program Türkiye genelinde uygulamaya açılmıştır.

Dolayısıyla bundan böyle Kurumla anlaşmalı sağlık hizmet sunucuları ile eczane ve optik isletmelerince sigortalı, emekli ve bunların hak sahiplerinin provizyon sorgulaması SPAS programı üzerinden kapsam türü seçilmeden yapılacaktır. Kurum Başkanlığımızca genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü olduğu kimseler ile özel veya resmi kuruluşlarda çalışan personellerin müstehaklık bilgilerini sorgulayabilmeleri için Kurumumuz internet sayfasına (www.sgk.gov.tr) “SAĞLIK PROVİZYON SORGULA” menüsü ilave edilmiştir. Söz konusu sorgulama Kurum ana sayfasında yer alan araç çubuğuna https://esgm.sgk.gov.tr/Esgm/SpasSorgula yazılarak ekrana gelen SİGORTALI SORGULAMA menüsünde istenilen bilgiler yazıldıktan sonra açılan SAĞLIK PROVİZYON SORGULAMA ekranına sorgulama yapılacak tarih girilmek suretiyle sağlık yardımlarına müstahak olup olmadığı tespit edilebilecektir.

 

Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) programı yeni doğan çocukların, işe girenlerin, emekli aylığı bağlananların bilgilerini nüfus ve Kurumun tescil, hizmet, tahsis ve ödeme kayıtlarından kontrol ederek sağlık hak sahipliklerini otomatik olarak oluşturmaktadır. Evlenenlerin, boşananların, işten çıkanların, sigorta kapsamı değişenlerin sağlık hak sahipliklerini yeni durumlarına göre değiştirmektedir. İsten çıkanların, emekli aylığı durdurulanların, ölenlerin sağlık hak sahiplikleri SPAS tarafından otomatik olarak sonlandırılmaktadır.

 

Söz konusu işlemler için 18 yaşından büyük öğrenciler, malul çocuklar ve yabancı uyruklular ile bakmakla yükümlü olunan anne ve babalar hariç genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü oldukları kimselerin eskiden olduğu gibi Kurum ünitelerine gelerek işlem yaptırmalarına gerek bulunmamaktadır. Sigortalılar ve hak sahipleri Kurum internet sayfasında, yukarda erişim bilgileri yer alan müstehaklık ekranından sağlık yardımlarına müstehak olup olmadıklarını kontrol ederek müstehaklığı görülenler doğrudan sağlık hizmet sunucularına başvurabilecektir. Yalnızca müstehaklığı görülmeyenlerin Kurum ünitelerine başvurması gerekmektedir.

Dolayısıyla sigortalı, emekli ve bunların hak sahiplerinin eskiden olduğu gibi İl Müdürlüğümüze gelmelerine gerek bulunmamakta olup sadece sağlık hizmeti almada sorun yaşayanların İl Müdürlüğümüze gelerek sağlık aktivasyonu yaptırmaları söz konusudur.

                                               SORULAR VE CEVAPLAR

Soru-1)Nazife YILMAZ adında bir okurumuz bize şu soruyu yöneltmiş; 01.04.1982 tarihinde sigortam başladı 1215 günüm var. 01.01.1964 doğumluyum 4 tane çocuğum var bir tanıdığım doğum yapan kadınların emekli olabileceğini duymuş bu konuda bilgi verebilirmisiniz. Ne zaman emekli olabilirim.

Cevap-1)Doğum borçlanması hakkında daha önceki yazılarımda detaylı bilgi vermiştim. Doğum borçlanması yapan kadınların erken emekli olması diye bir şey yoktur. Doğum borçlanması sigortalının işe giriş tarihin geriye çekmemekte olup sadece prim ödeme gün sayısını arttırmaktadır. Sizinde şayet ilk defa sigortalı olduğunuz 01.04.1982 tarihinden sonra yaptığınız ve en fazla iki çocuk için ikişer yıl olmak üzere 1.440 gün doğum borçlanması hakkınız vardır. Borçlanma yapabileceğiniz asgari günlük tutar bugün için 9,45 TL olup 1.440 gün borçlanırsanız toplam 13.616,64 TL ödemeniz gerekecektir. Bu durumda 1.215 gün sigortanız ile birlikte prim ödeme gün sayınız 2.655’e çıkacaktır. Bu verilere göre sizin normal emeklilik şartlarınız; 40 yaş, 20 yıl sigortalılık süresi ve 5000 prim ödeme gün sayısıdır. Buna göre yaşınız ve sigortalılık süreniz tamamlanmış olup SSK kapsamında yani 4/a’lı olarak 2.345 gün daha prim ödemeniz halinde emekli olabilirsiniz. Bununla birlikte 15 yıl 3.600 gün üzerinden 58 yaşını doldurduğunuz tarihte de yaştan emekli olmanız mümkündür.

Köşemde bulunan e-mail adresim aracılığı ile bana sosyal güvenlikle ilgili soru(ne zaman emekli olurum, askerlik ve doğum borçlanması, yurt dışı hizmet borçlanması, hizmet birleştirme v.s.)ve sorunlarınızı iletebilirsiniz. Bu sorularınızı izleyen haftalardaki yazılarımda cevaplayacağım.

Herkesin sosyal güvenliğinin olduğu bir dünya dileği ile……

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz