Avukat Gülsen Tutoğlu

Avukat Gülsen Tutoğlu

İHTİYATİ TEDBİR NEDİR?

Dava sürecinde ya da öncesinde karşı tarafın dava konusu olan taşınır ya da taşınmazı üçüncü kişiye devretmesi gibi durumlarda meydana gelebilecek zararlara karşı geçici nitelikte koruma sağlayan karara ihtiyati tedbir denmektedir. Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını ispat etmesi durumunda mahkeme tarafından haklı görülürse bu yönde  karar verilebilmektedir. Aksi halde; mahkeme ihtiyati tedbir talebini haklı görmezse bu talebin reddine karar vermektedir. Misalen ; açmış olduğunuz  tapu iptal ve tescil davasında karşı taraf , sizi mağdur etmek amacıyla tapuları bir başkasına devrederek dava sürecini uzatabilmektedir. Bu durumda dava sürecinde siz, söz konusu taşınmazlara ihtiyati tedbir konulmasını mahkemeden talep ettiğiniz takdirde; karşı taraf söz konusu taşınmazları rızaen bir başkasına devredemeyecek olup tarafınızı mağdur edemeyecektir. Bu süreçte; karşı taraf aleyhine verilen bu ihtiyati tedbir kararı, mülkiyet hakkı sahibinin taşınmazını üçüncü kişilere rızaen devir etmesine engel olmaktadır. Belirtmek gerekir ki; olup; taşınmazın üçüncü kişilere  cebri icra yoluyla satışlını engellememektedir.

Kanunda da belirtildiği üzere; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararının verilebileceği, bu hususta tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınmasını veya bir yediemine tevdiini ya da bir şeyin yapılmasını veya yapılmaması gibi, sakıncayı  ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verilebileceği şeklinde hüküm bulunmaktadır. Ayrıca; verilen ihtiyati tedbir kararında tedbir talep eden kişinin varsa kanuni temsilcisinin ve karşı tarafın adı, soyadı, istenilen tedbirin, açık ve somut olarak hangi sebebe ve delillere dayandığı, ne tür bir tedbire karar verildiği, talepte bulunanın, ne tutarda ve ne türde bir teminat göstereceği de belirtilmektedir.

İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilmektedir. Söz konusu tedbir kararının uygulanması ise ; kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilmektedir. Bu süreçte ; ihtiyati tedbir kararının uygulanması açısından bu karar verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir. Aksi hâlde, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi, tedbir kararı kendiliğinden kalkmaktadır. Ayrıca ; ihtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse de, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açması gerekmektedir. Aksi hâlde tedbir kararı yine kendiliğinden kalkmaktadır.

İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz açısından ise; karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilmektedir. Ayrıca ihtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirler. Söz konusu bu itiraz dilekçeyle yapılmakta olup;  itiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve itirazının dayanağı olan tüm delillerini dilekçesine eklemesi gerekmektedir. İtiraz üzerine mahkeme, tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilmektedir. İtiraz hakkında verilen bu karara karşı da yine kanun yoluna başvurulabilmektedir. Bu hususta kanun yoluna başvurulmuş olması, tedbirin uygulanmasını durdurmayacaktır. Ayrıca aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında bu tedbir kararı uygulanan kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse, mahkeme duruma göre tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilmektedir. Yine; kanunda da belirtildiği üzere durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın da karar verilebilmektedir.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz