Nergiz Karakuş

Nergiz Karakuş

ERKEN YAŞTA DİSİPLİN

Dünyaya gözlerini açan her çocuk, anne karnından sonra geldiği yeni ortamı ve dünya düzenini doğuştan kendiyle getirdiği özelliklerle anlamaya ve kavramaya çalışır. Bunun için de her zaman hareket halinde olup, çevresini anlamak adına merakla her şeyi dener ve keşfetmek için harekete geçer. Bu biyolojik ve psikolojik evresini sağlıklı bir şekilde tamamlayabilmesi için ebeveynlerine ve çevresindeki yetişkinlere ihtiyaç duyarlar. Küçük çocuklarda disiplin, öncelikle güçlü bir bağ kurma, sevgi, saygı ve karşılıklı güvenden geçer. Çocukları disipline ederken çok dikkatli davranmalıyız. Disiplin, ancak sevgi, saygı ve güven bağları sağlamlaştırılarak öğretilebilir.

Çocuğunuz büyüdükçe dizginlerini elinizde tutmanız da zor olacaktır. Çocuğunuzun hoşlanmadığınız ya da yapmaması gereken davranışları için olumsuz tavır ve aşağılayıcı hakaret içerikli sözler sarf etmeyiniz. Eleştirinizi ve tutumunuzu kendisine değil de davranışı üzerine yoğunlaştırarak davranışının neden kötü olduğu üzerinde durarak duygu bağı ile açıklayıcı bir şekilde anlatabilirsiniz. Sen kötüsün, aptalsın, salaksın vs. ifadeler çocuğunuzun kendine olan güvenini kırmanın yanı sıra kötü davranışının nedenini anlayamayacağından ilişkinizi bozmaktan ve çocuğun duygusal ve zihinsel gelişimine zarar vermekten başka hiçbir şeye yaramaz.

Sınır nedir?

Çocukların bulunduğu ve yaşadığı dünyanın karmaşıklığına alışabilmesi için; belirli kurallara ihtiyaç duyarlar. Çocuğunuz belirli bir yaş dönemine geldiğinde ona sınırlar koymanız çocuğunuz için de iyi olacaktır. Neyi yapıp, neyi yapmayacağını sınırlarla daha iyi ayırt edecektir. Bu kurallar ise çocuğun gelişim evresine ve ihtiyaçlarına göre anne, babanın ortak paydada buluşması ile sağlanır. Kuralları koymasanız o da sınırlarını bilmez. Küçük yaşlarda çocuklar neyin iyi, neyin kötü olduğunu ayırt edemezler. Bunları biz yetişkinlerden öğrenirler. Ailelerin net sınırları/kuralları koyması ebeveyin ve çocuk ilişkisini zedelemez aksine güçlendirir. Sınırları belirlediğinizde tutarlı tavırlar göstermelisiniz. Aynı durumlarda tavır ve tutumunuz değişirse çocuğunuzun kafası karışacaktır. Siz davranışlarınızda kararlı olursanız çocuğunuz da belirlediğiniz kuralları daha iyi öğrenir.

Küçük yaşta disiplin şart mı?

Birçok aile erken yaşta disiplinin önemli olmadığına inanır. Aile bireyleri kendi ailelerinden görmüş ve almış oldukları disiplin eğitimini kendi çocuklarında uygularlar. Ya çok baskı ile disipline ederler, ya da sevgi dolu sevecen veya en iyi aile görünümü vermek için çocuklarını kuralsız ve sınırsız yetiştirirler.

Aşırı kuralcı veya tam tersi kuralsız aile yaklaşımını önermiyoruz. Demokratik aile yapısı tercih edilen yaklaşımdır.  Bu aile yapısında haklar, sorumluluklar, sorunlar rahatlıkla konuşulur, problemlere alternatifler aranır ve iletişim pozitif yönlüdür. Bu yaklaşımı benimseyen ailelerde yetişen çocuklar sevgi dolu, saygılı, dayanışma duygusu gelişmiş, güvenli, özgüvenli, ne istediğini ve ne istemediğini bilen, haklarının farkında olan ve her davranışının sonuçlarını düşünerek harekete geçebilme yetilerine sahip şekilde yetişirler. Çocukların sosyal ve duygusal açıdan sağlıklı gelişmesi için yumuşak ve sevecen yanımızla birlikte disiplinli yanımızı da görmeleri gerekir. Disiplin, çocuğa içsel kontrolü öğretme yoludur. Henüz konuşamayan ya da çok az konuşabilen küçük çocuklar için sözlü disiplin yerine duruma müdahale ederek davranışı durdurma ya da başka bir yöne dikkatini kaydırmaya yönelmeliyiz. 3-4 yaşına gelmiş, konuşma becerisi gelişmiş çocuklar da içsel kontrol daha fazla olduğundan; onlara neler yapıp, yapmayacaklarını sözlü açıklayarak disipline edebiliriz.

Çocuğunuzun olumsuz yanından çok olumlu yanlarını görmeye çalışın ki o davranışı çocuk tekrarlamasın. Olumsuz davranışlarını sürekli görür ve tekrar tekrar çocukla tartışırsanız çocuk sizinle inatlaşmaya giderek bu davranışı tekrarlayacaktır. Bununla ilgili çok güzel bir atasözümüz vardır “Ne ekersen onu biçersin”. Bu çok doğru bir sözdür, çocuk gelişiminde ve yetiştirmede de bu böyledir. Çocuklar kopyamız olamaz, onların da kendi istek ve ihtiyaçları vardır. Siz çocuğun davranışına nasıl karşılık verirseniz, onu size ayna gibi yansıtır. O nedenle çocuğunuzun temel ihtiyacı olan sevgiyi esirgemeden, olumlu davranışlarını destekler, olumsuzlarını da uyarırsanız disiplin ile özgür, sınırlarını bilen mutlu bir birey yetiştirirsiniz.

Çocuk gözü ile bana baktığınızda ailem olarak bende kendinizi görmeye çalışmayın; bana bakarken bende bıraktığınız izlere bakın.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz