Nergiz Karakuş

Nergiz Karakuş

ÇOCUĞUN KONUŞMA EVRESİ

Çoğumuz çocuğumuzun ilk kelimelerini duyduğumuzda büyülenmişizdir. Özellikle „Anne, Baba“ demeye başladıklarında sevinçden, gururdan kabarmışızdır. İlk kelimeleri konuşmaya başlayan çocuk çevresiyle ilişki kurmaya başlamıştır. Bu zamana kadar  çocuk isteklerini ve ihtiyaçlarını ağlayarak, yüz mimikleri ve beden dilli ile vurgulamıştır. İlk kelimeler oluşana kadar ki evrede çocuğun dil gelişimi aktiv şekilde devam etmiştir. Daha sonra çocuk ilk kelimelerini tek cümleler kurarak konuşur. Tek  söylenen kelimeler aslında çocuğun anlatmak istediği tüm cümlenin anlamını içerir. İlerleyen yaşlarda iki kelimeli cümleler oluşacaktır. Soru sorma yaşı başlamıştır. Çocuk çevresinde olan bittenle ilişki kurmak için ve nesnelerin ismini öğrenmek için ilgisini artıracaktır. Çocukta varolan aktiv  kelime hazinesi aslında kısaca; kelimelerin toplamıdır. Günlük yaşamımızda kullandığımız, konuşmada ve yazıda kullandığımız kelimelerdir. Duyarak işittiği ve hafızasına kaydettiği çevre dillinin kelime hazinesidir. 

Çocuk konuşmaya ne zaman başlar?

Diğer gelişim evrelerinde, örneğin oturmak, yürümek ve öğrenmek olduğu gibi; her çocuğun dil gelişim evresininde olgunlaşması için kendi temposu vardır. Dil gelişiminin oluşum evresinin zamana ihtiyacı vardır.  Çocuğun ne zaman konuşmaya başlıyacağı, çevresinden gelen desteğe ve teşvike  bağlıdır. Bununla anlatılmak istenen ise çocuğa ön konuşma yada herşeyi onun için ona zaman vermeden ondan önce konuşarak, onun ifade etmek istediğini cümlelere dökerek konusmak değildir.

Aksine konuşma eylemini beraberce yapmaktır. Çocuğu kızıştırmak, yada çok çalıştırmanın anlamı ve faydası yoktur. İlk kelimeler konuşulmaya  başlandığında dil gelişimi devam ettiğinden, konuşmaktan çok anlama yetenekleri daha güçlüdür. Çevrelerinde duyduklarını ve anladıklarını konuşmada sol beyin kısmı kaydeder, ileriki yaşlarda da kayıt altındaki ses dalgaları ve kelimelerden  cümleler oluştururlar. Kelimeler yavaş yavaş genel anlamlarını ikinci yaş evresine doğru iki hazineli cümleler kurarak başlar. Gittikçe uzun cümleler kurma çabası artacaktır. Çocuk dilli keşfetmeye  başladığında basit ve anlaşılması kolay kelimeleri daha çabuk kavrar. Evde, çocuk yuvasında ve anaokularında çok konuşmayı genellikle severler. Çok konuşarak kelime hazinelerini geliştirmenin yanı sıra, konuşarak sosyal ilişki ve davranışlarını geliştirirler.

İlk doğum gününde ilk kelimelerini konuşmaya başlar çocuk. ilk kelimesini konuşan çocuk örneğin „Araba“ bununla aslında tüm mevcut rengini, sürüşünü, olan olayı ve işlevlerini bir kelime ile anlatır.

İki yaşında ise  kelime dağarcığı belirgin bir şekilde çoğalır. Bu yaş evresinde daha fazla kelimeler zinciri oluşur. Çocuk bu yaşta işaretleri ve sembolleri kullanarak “Bu ne?” sorusunu sorarak çevresine olan ilgisinin artığını gösterir.

Üç yaşında kelimeler duruma olan bağlılıklarının dışında anlamları artar ve yetişkinlerin kullandıkları cümleleri doğru anlamlarıyla eş değerde kurarlar.

Dört yaşında kelime hazinesinin yani sıra dilbilgisini (gramer) kullanmaya başlarlar. Daha çok anlama ve bilme istekleri artar. Kelime hazineleri zenginleşir.

Beş yaşında bu yaşda artık karmaşık cümleler kurulmaya başlanmıştır. Gramer cümle kuruluşunda doğru sıralama ile yerini almaya başlamıştır. Bir yetişkin gibi cümleleri anlamlarıyla pekiştirerek geniş kapsamlı konuşurlar. Sorulara kendileri cevap vermeye başlarlar.

Çocuklar neden  konuşmak istemezler?

Çocukla konuşulmadığında, güncel yaşama entegre yapılmadığında çocuk kelimelerin anlamını kavramada zorlanacaktır. Çocukla çok karmaşık konuşan yetişkinleri çocuk anlamakta zorlanacaktır. Ayrıca kelime hazinesinede yeni kelimeler eklemiyecektir. Hatalarla çocuk doğruyu öğrenir, hakaretle ve eleştiriyle sadece konuşma hevesini kırarız. Şayet çocuğunuz 20. ayına kadar tek bir kelime kullanmıyorsa sebeplerini araştırmak gerekiyor. Bu durumda sebeplerini bulmak için uzman doktorlara başvurmak gerekir.

Şayet çocuğunuz kekeliyorsa ne yapabilirisiniz? 

Beş yaşına kadar çocuklarda kekeleme sıkça görülmektedir. Çünkü konuşabildiklerinden  daha hızlı konuşmak istediklerinden dolayı kekeleme görülebilinir. Önemli olan çocuğa konuşması için ihtiyaci olan zamanı vermek ve dikkatlice onu dinlemektir. Baskı ve azarla çocuk kendini kasarak daha çok kekeliyecektir. Birlikte şarkı söylemek ve ritmik konuşarak çocuğun kekelemeyi yenmesine destek olabiliriz. Kekelemede sebepleri araştirmak için doktora gitmek  en doğru seçimdir.

Çocuklar neden ilk etapda hatalı konuşurlar? 

Önemli olan çocuğun ne anlatmak istediğidir, nasıl söylediği değil. Konuşmanın sevincini ve ilgisini artirmak dil gelişiminde daha önemlidir.  Dört yaşına kadar dudak, dil, gırtlak koordinasyonu (işlevi) yeterince gelişmemiş ve olgunlaşmamışsa hatalı konuşabilir. Bazende çocukların uzun cümleler kurmak için yeterli hafıza gücü yoktur; bu sebeple cümleleri basitleştirerek konuşurlar. Ama neden ve niçinlerini iyi anlar ve bilirler. Genelliklede „g“ ve „k“ vs.  harflerini karıştırabilirler. Bu yaşta harf karışımını aileler daha net farkına varırlar. Çocuklar konuşmaktan çok daha hızlı düşündüklerinden, bazen anlatmak istediklerini karışık ve hızlı anlatırlar. Ne anlatıklarını bilmeden konuşurlar yada unuturlar bir saniye önce anlatıklarını. Bu çocuklar düşüncelerini ayıklamada zorluk çekerler. Çocuğunuza yardım edebilmek için, anlatım esnasında kendinizi frenleyerek anlatılanları sonradan kısa ve sıralamasına göre anlatarak çocuğun düşüncelerini ayıklamada yardımcı olabilirsiniz. Anlatılanı anladıysanız bir bölümünü kısaca tekrarlayın. Anlaşılmayan anlatımları sonradan sorarak anlamlı hale getirebilirsiniz. Böylelikle çocuk anlatımına olan ilgiyi ve kendini önemsenmiş hissederek dil gelişimine positiv geliştirmeye devam eder.

Çocuklar neden  kendi kendine konuşurlar?

Küçük çocuklar eylemlerine kendi kelimeleriyle eşlik ederler. Genellikle çok sevdiği bebeği, ayısı, arabası vs. en iyi konuşma arkadaşıdır. Böylelikle çocuk konuşma yeteneğinin alıştırmasını yapmaktadır. Yaptığı eylemi konuşmasıyla tamamlayarak düşüncelerini ayıklamayı öğrenir.

Çocuğunuzun dil gelişimine nasıl yardımcı olursunuz? 

  • Açık ve yavaş konuşarak.
  • Çocuğunuza bakarak konuşun, konuşma esnasında çocuğunuzla göz temasını sağlayın.
  • Çocuğunuz yanlış konuştuğunda onun cümlesini düzeltmeye çalışmayınız, doğru cümleyi tekrarlayarak destek olunuz.
  • Yetişkinlerden düzgün diksiyon ve düzgün kurulmuş cümleleri duyması yeterli olacaktır.
  • Yanlış konuşmasından dolayı azarlanan çocuk konuşma keyfini yittirir.
  • Övgü, sevinç ve candan söylenen sözler konuşmaya ilgisini artırır.
  • Nesneleri isimleriyle söyleyin, cümleleri çocuğun yaşına uygun kurmayı unutmayın!
  • Uzun, ayrıntılı ve abartılı açıklamalar çocuğun kafasını karıştırır.
  • Kısa ve öz cümlelerle uzatmadan yaş seviyesine göre anlatın.
  • İyi duymayan çocuklar vede dinlenilmeyen çocuklar suskunlaşırlar.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz