Bülent ÖZATAY

Bülent ÖZATAY

AVANS KAR DAĞITIMI

Hatırlanacağı gibi, yeni Türk Ticaret Kanununda şirket ortaklarının şirketlerinden borç almaları yasaklanmış, ortağı olduğu şirketten çektikleri kaynakları geri ödeyerek şirketlerine borçlu olan ortakların borçlarını tamamen tasfiye etmeleri zorunlu kılınmıştı.

Bu düzenlemelere paralel olarak, şirket ortaklarının geçimlerini sağlamak veya geçimlerine katkıda bulunmak üzere, Türk Ticaret Kanunu ile avans kâr payı uygulaması getirilmişti.

Daha sonra, iş dünyasından gelen talepler ve tepkiler üzerine Türk Ticaret Kanununda yapılan değişiklikle şirket ortaklarının şirketlerinden borç almaları yasağı büyük ölçüde kaldırılmış, mevcut borçların şirkete iadesine ilişkin düzenleme ise yürürlükten kaldırılmıştır.


Kâr Dağıtımın Anlamı

Kâr dağıtımı, şirket ortaklarının geçimlerini sağlamak üzere, şirketlerinden kullanacakları kaynakları hukuki zemine oturtan bir uygulamadır.

Bu uygulama, şirketi ve şirket ortaklarını birbirinden ayıran, şirketin ayrı bir tüzel kişiliğinin olduğunu, şirket kasasının ortakların kendi cepleri olmadığı gerçeğini yansıtan en önemli uygulamalardandır.

Özellikle kurumsal ve büyük şirket ortaklarının, her yıl açıklanan gelir vergisi sıralamalarında yer almasının sebebi budur.

İllerin gelir vergisi rekortmenlerinin açıklandığı listelerde, o ilin büyük şirket ortakları üst sıralarda ise, o ilde kurumsal ve büyük şirketler var demektir. Bu şirket ortaklarının, menkul sermaye sahibi olarak açıklanması, bu kişilerin faiz geliri elde ettiğini göstermez. Kâr payı dağıtımı da bir menkul sermaye niteliğinde olup, hiçbir gerçek sanayicinin faizde değerlendirecek şahsi parası olduğunu zannetmiyorum.


Kâr Dağıtımı Uygulamaları

Yukarıda da değindiğim gibi, kâr dağıtımı uygulaması kurumsallaşmış şirketlere özgü bir uygulamadır. Az olmakla birlikte kâr dağıtan kurumsallaşmış küçük ölçekli işletmelere de rastlanmaktadır. Ancak pek çok şirket, vergisel boyutu nedeniyle kâr dağıtımını tercih etmemekte, bunun yerine şirket ortaklarına borç para vermektedir.


Kâr Dağıtımının Vergisel Boyutu

Dağıtılan kârın yarısının vergi dışı bırakıldığı yani vergiden istisna olduğu, pek çok işletme tarafından ya bilinmemekte ya da stopaj yükü nedeniyle kâr dağıtımı göz ardı edilmektedir. % 15 olan stopaj oranının düşürülmesi ve dağıtılan kârın yarısının vergi dışı olduğunun şirket ortaklarına anlatılması halinde, kâr dağıtımının daha yaygınlaşacağı düşüncesindeyim.


Avans Kâr Dağıtımı Uygulaması

Bir şirketin kâr payı avansı dağıtabilmesi için,
• kâr payı avansı dağıtımı yapılacak üç, altı veya dokuz aylık dönemlerde kâr edilmiş olmalı ve
• şirket genel kurulunca kâr payı avansı dağıtılmasına karar verilmiş olunmalıdır.


Dağıtılacak Kâr Payı Avansının Tutarı

Ortaklarına kâr payı avansı dağıtacak şirketin, dağıtılacak geçmiş yıl kârının olmadığı değerlendirmesini yapmak, hatalı bir yaklaşım olmayacaktır. Mali tablosunda geçmiş yıl kârı olan ve ortaklarına kâr dağıtma düşüncesinde olan bir şirket öncelikle geçmiş yıl kârını dağıtacaktır.

Dolayısı ile, avans kâr payı dağıtacak şirketin mali tablosunda geçmiş yıl zararı varsa, dağıtılacak avansın hesaplanmasında; ara dönem kârından geçmiş yıl zararı ile tüm karşılık ve zorunlu ödemelerin çıkarılması gerekmekte olup; dağıtılacak kâr payı avansı bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemeyecektir.

Dönem Kârı, Dağıtılan Kâr Payı Avansından Düşükse

Ara dönemdeki bilanço kârına göre dağıtılan avans kâr payı tutarı, dönem sonu oluşan bilanço kârından düşükse;
• ya kalan kısım, varsa serbest yedek akçelerden mahsup edilecek
• ya da fazla ödenen kâr payı, ortaklar tarafından şirkete iade edilecektir.


Dönem Sonu Zararla Kapatılmışsa

İlgili hesap dönemi sonunda zarar oluşması halinde,
• ya dağıtılan kâr payı avansı, varsa serbest yedek akçelerden mahsup edilecek
• ya da ödenen kâr payı avans tutarı ortaklar tarafından şirkete iade edilecektir.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz