Ahmet YETİM

Ahmet YETİM

ASGARİ İŞÇİLİK UYGULAMASI

İşverenler tarafından yüklenilen ihale konusu işlerle özel bina inşaatları dolayısıyla Kuruma belli bir oranda prim ödenmesi uygulaması 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Asgari İşçilik Uygulaması ve Uzlaşma başlıklı 85 inci maddesine dayanılarak yapılmaktadır. Bu maddeye göre işverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilmektedir.

Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı Kurumca araştırılmakta bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğu anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı, 89 uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte bir ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilmektedir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde ihale konulu işlerde ve özel nitelikteki inşaatlarda yapılan araştırma ile ilgili işlemler düzenlenmiştir. Yine “Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Belirlenen Çeşitli İşkollarına Ait Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğ” ile Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca çeşitli işkollarına ait asgari işçilik oranlarının belirlenmesi ve bu oranların belirlenmesinde esas alınan kriterler ile kamu kurum, kuruluş ve bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan her türlü işler, gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılan özel nitelikteki inşaat işlerine uygulanacak asgari işçilik oranları ile ilgili işlemler düzenlenmiştir.

Özel bina inşaatlarında asgari işçilik uygulaması

Gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan özel nitelikteki inşaat işyerleri hakkında Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerince yapılacak araştırma inşaat maliyetine Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayımlanan tebliğ ile belirlenen asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılmaktadır.

Bina maliyeti, belediyeler, valilikler ve ruhsat vermeye yetkili diğer makamların vermiş olduğu inşaatın ruhsatnamesinde yazılı bulunan, ruhsatnamesi yoksa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinde görevli Sosyal Güvenlik Denetmenlerince tespit edilecek yüzölçümü ile birim maliyet bedelinin çarpımı suretiyle bulunacak tutar üzerinden hesaplanır. Yapılacak hesaplamada Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca(eski adıyla Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca) tespit edilerek Resmi Gazetede yayımlanan birim maliyet bedelleri esas alınmaktadır.

İnşaatın niteliği dikkate alınarak, inşaatın ruhsatnamesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca (eski adıyla Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca) tespit edilen listede kayıtlı yapının sınıfı ve/veya grubunun farklı olduğunun anlaşılması hâlinde, inşaatın yapı sınıfı veya grubu, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinin denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen rapora istinaden Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce belirlenmek suretiyle işlem yapılır. Bu şekilde tespit edilen yapı sınıf veya grubuna yapılan itirazlar karara bağlanmak üzere Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü İşverenler Prim Daire Başkanlığına bildirilir. İnşaatın sınıfı veya grubunun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca (eski adıyla Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca) yayımlanan listede daha alt bir yapı sınıfı veya grubunda tasnif edilmesi yönünde yapılan değişiklikler, araştırma veya inceleme işlemi sonucu tespit edilen borcun kesinleşmesine kadar dikkate alınmaktadır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca (eski adıyla Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca) Resmi Gazetede yayımlanan Tebliğde belirtilmemiş olan inşaata ait birim maliyet bedeli, Tebliğde kayıtlı benzeri bir inşaatın birim maliyet bedeli üzerinden hesaplanmaktadır. Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaatın maliyetinin hesaplanmasında o yıl için tespit edilen, başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş inşaatın maliyetinin hesabında ise bitirildiği yıldan önceki yıla ait birim maliyet bedeli esas alınır. Yapımına 2003 yılından önce başlanılan ve 01.05.2004 tarihinden sonra bitirilen özel bina inşaatlarında binaların yaklaşık maliyeti 2004 yılından önceki yılların birim maliyetleri toplanarak yıl sayısına bölünmesi ile elde edilecek maliyet ile inşaatın bittiği yıldan önceki yıla ait birim maliyetle toplanarak ikiye bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama maliyet tutarı esas alınarak hesaplama yapılacaktır.

Asgari işçilik araştırması, bina inşaatının bittiği tarihten sonra yapılmaktadır. Ancak inşaatın el değiştirmesi, işverence talep edilmesi halinde inşaatın biten kısmı ile ilgili asgari işçilik araştırması da yapılabilmektedir. Buna göre inşaat, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan “İnşaatın İkmal Edilen Kısmının Bina Maliyetine Oranlarını Gösterir Cetvel” de gösterilen durumlara uygun bulunduğu takdirde bu oranlar aynen, uymadığı takdirde ise, yapılmayan kısımlar yapılan kısımlara oranlanarak bulunacak maliyet esas alınmak suretiyle inşaatın herhangi bir safhasında da asgari işçilik araştırması yapılabilmektedir.

Kurumumuzca aksine bir tespit olmaması halinde ruhsata tabi olmayan ve maliyet hesabı yapılamayan bina tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için bu işleri yapanların Kurumumuza borcunun olmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin bulunmaması halinde işyeri dosyası tasfiye edilmektedir. İhbar, şüphe veya şikâyet bulunması halinde ise Kurumumuz Denetmenlerince inceleme yapılacak ve düzenlenecek rapor sonucuna göre işlem tesis edilecektir.

Özel bina inşaatının devamı sırasında işverenin vefat etmesi sonucu işin varislerine intikal etmesi halinde; varislerin, mirası reddetmedikleri sürece intikal durumundan dolayı 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükmüne istinaden işyeri bildirgesi düzenlemesi gerekmektedir. Bu durumda varislerin ölen işverenin prim borcundan dolayı sorumluluğu mevcut olduğundan, varisler adına yeniden işyeri dosyası açılması yoluna gidilmeyecek, varisler tarafından işyeri devir bildirgesi verilmesi suretiyle aynı işyeri dosyası üzerinden işlemlere devam edilecektir.

Yapılan özel bina inşaatı dolayısıyla Kurumumuza bildirilmesi gereken asgari işçilik için ön değerlendirme yapılmasından sonra ön değerlendirme neticesinde yeterli işçilik bildirilmiş ise işverene ilişiksizlik belgesi verilmekte yeterli işçilik bildirilmemiş ise tespit edilen fark işçilik tutarı işverene tebliğ edilmektedir. Yapılan tebligata istinaden 1 ay içerisinde fark işçilik tutarının ödenmesi veya ödeneceğine dair taahhütname verilip aynı süre içerisinde ödenmesi halinde ilişiksizlik belgesi verilir.

Tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde belirlenen tutarın ödenmemesi, ödenmeyeceğinin yazılı olarak belirtilmesi, fark işçilik tutarına itiraz edilmesi veya işçilik içeren faturalarının bulunduğundan dolayı inceleme talep edilmesi hallerinde söz konusu iş incelenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına intikal ettirilmektedir. Bunun üzerine işyeri kayıt ve belgeleri incelenerek sonuçta düzenlenen rapor Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilir. Müfettiş incelemesi sonucunda fark işçilik çıkmazsa ilişiksizlik belgesi hemen verilmekte, fark işçilik tespit edilirse bu tutar kesinleşerek 1 ay içerisinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilmektedir. Tebliğ edilen asgari işçilik fark tutarının işverence ödenmesi veya Kurumca tahsil edilmesi durumunda ilişiksizlik belgesi verilerek işlem tamamlanmaktadır.

Köşemde bulunan e-mail adresim aracılığı ile bana sosyal güvenlikle ilgili soru(ne zaman emekli olurum, askerlik ve doğum borçlanması, yurt dışı hizmet borçlanması, hizmet birleştirme v.s.)ve sorunlarınızı iletebilirsiniz. Bu sorularınızı izleyen haftalardaki yazılarımda cevaplayacağım.

Herkesin sosyal güvenliğinin olduğu bir dünya dileği ile……


Ahmet YETİM
Başmüfettiş
Gaziantep Sosyal Güvenlik İl Müdürü


Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz