Çocukluk çağının vazgeçilmez cilveleri arasında yer alan yara ve bereler, çoğunlukla evde yapılacak basit müdahalelerle tedavi edilebilir. Bu müdahalenin bilinçli yapılması ve profesyonel desteğe hangi durumlarda başvurulması gerektiğinin bilinmesi önemlidir.

Küçük kesi şeklindeki yaralanmalar çoğu zaman hiçbir tehlike oluşturmazlar. Bu durumda ciddi kanama nedeniyle kan basıncının düşmesine bağlı bazı potansiyel tehlikeler söz konusudur. Yine yaralanmanın tipine ve yerleşimine göre kas tendonlarında ya da sinirlerde de kesikler oluşabilir.Kanamalı ve büyük-derin bir kesi varsa acil tıbbi müdahale gerekebileceği unutulmamalıdır.

YARA TEMİZLİĞİ NASIL YAPILMALIDIR..?

Soğuk musluk suyu kesilme,yüzülme veya delinme sonucu ortaya çıkan yaranın temizliği için en uygun malzemedir. Yara doğrudan akan suyun altına tutulabileceği gibi, üzerine bir kaptan su akıtılarak da temizlenebilir. Yaranın içindeki toz toprak veya diğer yabancı maddeler bu yolla temizlenir.Bu yolla temizlenen temizlenmiş bir yaranın, boyutları ve derinliği de daha rahat görülebilir

Yaranın etrafındaki cilt sabunlu ve yumuşak bir bezle temizlenmelidir. Sabun yarada tahrişe yol açabileceği için yaranın kendisiyle doğrudan temas ettirilmemelidir. Hidrojen peroksit veya antiseptik solüsyonlar gibi daha kuvvetli temizleme malzemeleri yarada tahrişe yol açabilir; üstelik çoğu zaman fazladan bir koruma da sağlamaz. Temizlik için suyun yeterli gelmediğini düşünmüyorsanız, başka ne kullanaileceğinizi doktorunuza danışabilirsiniz.

KANAMA  VARSA...

Kanama, yaranın temizlenmesini sağlar. Küçük kesilerin çoğunda kanam kısa sürede kendiliğinden durur.Yüz, baş ve ağız bölgesinde kan damarları sayıca çok olduğu için bu bölgeler daha fazla kanayabilir. Kanamayı durdurmak için elinize aldığınız temiz bir bezle, tercihen avuç içinizi kullanarak, doğrudan kesinin üzerine nazik ama devamlı bir basınç uygulamalısınız. Elinizi yarayı kontrol etmek gibi nedenlerle yerinden ayırmamalı ve 5 dakika süreyle baskı uygulamaya devam etmelisiniz. Elinizde tuttuğunuz bezin kanla dolması durumunda onu yerinden oynatmayarak üzerine yeni bir bez daha koyup, daha basınçlı bir şekilde tutmaya devam edin. Oluşabilecek kan pıhtılarını bu aşamada temizlemeye çalışmayın.

Eğer yara, kolda ve bacaktaysa, kolu veya bacağı kalp seviyesinin üstünde kalacak şekilde havaya kaldırmak kanamayı yavaşlatacaktır.

BANDAJ KULLANILMALI MI..?

Açıkta bırakılan bir yara kuru kalır ve daha kolay iyileşir. Yara kolay kirlenebilecek; ( eller ) ya da kıyafete sürtünebilecek ( diz ) bir bölgede değilse, açık bırakılabilir. El ya da diz gibi bölgelerdeki yaralar ise hazır bir yara bandıyla yada steril gazlı bez ile kapatılabilir. Yarayı temiz ve kuru tutmak için bandajın her gün değiştirilmesi gerekir.

Vücudun geniş bir alanını tutan yüzülme tarzında yaraların daha az iz bırakması ve çabuk iyileşmesi için nemli ve temiz tutulması gerekir. Bu amaçla “okluziv” adı verilen bandajların kullanılması gerekecektir. Doktorunuz bu konuda size yardımcı olacaktır.

ANTİBİYOTİKLİ  POMADLAR KULLANILMALI MI..?

Antibiyotik içeren pomadlar yaranın hem mikrop kapmasını engeller hem de yarayı temiz ve nemli tutmaya yarar. Esas itibarıyla bandajın da yaptığı aynı şeydir. Eğer yaraya dikiş atılmışsa doktorunuz size antibiyotikli pomad kullanıp kullanmamanız gerektiğini söyleyecektir. Çoğu küçük yaralarda pomada gereksinim yoktur.

YARA KABUKLARINA NE YAPMAK GEREKİR..?

Hiçbirşey..! Kabuklanma, vücudun yarayı kendi kendine bandajlama yoludur. Yaranın kirlenmesini önler. Kabuklar koparılmamalıdır. Uygun zaman geldiğinde kabuk kendiliğinden düşecektir. Kabuklanmış bir yaranın kapatılması gerekmez.

DOKTORU ARAMALI MIYIM..?

Küçük kesileri yara bandıyla kapatmak mümkündür. Yara derinse, kenarları zigzag şeklinde ise veya yara dudaklarını bir araya getiremiyorsanız doktorunuzu aramalısınız. Doktorunuz yarayı dikiş atarak veya özel üretilmiş bazı bandajları kullanarak kapatmak isteyebilir. Bu sayede yaranın daha az iz bırakarak iyileşmeside mümkün olacaktır.

TETANOZ AŞISI GEREKİR Mİ..?

Tetanoz bazı yaralanmalardan sonra oluşabilen çok ciddi ve ölümcül olabilen bir enfeksiyondur. En sık çene kilitlenmesi ile ortaya çıkar. Tetanoz aşısı yurdumuzda halen çocukların rutin aşılama programları içinde; 2, 4, 6 ve 18. aylarda, ardından 4-6. yaş arasında karma aşı olarak yapılmaktadır. Eğer 3 dozluk tetanoz aşısı henüz tamamlanmamışsa veya son on yılda tek dozluk tekrar ( rapel ) aşısı yapılmamışsa ve küçük ve temiz bir yaralanma söz konusuysa tetanoz aşısı yapılmalıdır. Daha ciddi yaralanmalarda ( derin, kirli yaralar, yanıklar ) ise son aşının geçen 5 yılda yapılmamış olması durumunda tetanoz aşısı yapılır. Tetanoz enfeksiyonundan kaçınabilmek için aşı kayıtlarıyla ilgili olarak doktorunuza danışabilirsiniz.

ŞU DURUMLARDA DOKTORUNUZU ARAYINIZ...

Yara kenarları düzensizse zigzaglıysa,

Yara, yüzde veya boyundaysa,

Kesi 1,5 santimden uzunsa,

Kesinin iki kenarındaki açıklık derinse,

Kesinin içinde temizleyerek çıkaramadığınız kir veya madde varsa,

Kesi dokunmayla hassaslaşır veya kızarırsa,

Kesiden dışarıya koyu kıvamlı grimsi akıntı oluyorsa,

Ateş 37,5 C’nin üzerinde seyrediyorsa,

Yaranın etrafındaki alanda hissizlik varsa,

Hareketler ağrılıysa,

Yaranın yakınında kırmızı çizgiler oluştuysa,

Delinme tarzında oluşan veya derin bir yaraysa ve son 5 yılda tetanoz aşısı yapılmamışsa,

Kesi, fışkırır tarzda kanıyorsa, kan bandajın dışına  taşıyorsa veya 5 dakikalık basınçtan sonra kanama kesilmemişse.

 Op.Dr. Özgür Leylek